Αιολικά στις βουνοκορφές του Αιγαίου;

Λέμε ΟΧΙ, Ενημερώσου, Πάρε θέση

[Kάνε κλικ στη φωτογραφία για να διαβάσεις το κείμενο]
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΑΙΟΛΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αρχαιολογία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αρχαιολογία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

30 Μαΐ 2013

Διάλεξη: Η πρώτη εγκατάσταση στο Ακρωτήρι Θήρας, X.Nτούμας, 04/06


«Ακρωτήρι Θήρας: Η πρώτη εγκατάσταση. Πότε; Πώς; Γιατί;» είναι ο τίτλος ομιλίας του Χρίστου Ντούμα, που θα δοθεί στο πλαίσιο του Κυκλαδικού Σεμιναρίου που διοργανώνεται στην Αρχαιολογική Εταιρεία από τη Μαρίζα Μαρθάρη.

 Όπως αναφέρει στην περίληψη της ομιλίας του ο κ. Ντούμας: «Περί τα 150 βαθιά φρέατα, που ανασκάφηκαν μέσα στον αρχαιολογικό χώρο του Ακρωτηρίου για τη θεμελίωση των κιόνων του βιοκλιματικού στεγάστρου, εισχώρησαν κατά επτά μέτρα μέσα στο πυροκλαστικό υπόβαθρο. Μέσα από αυτές τις στρωματογραφικές τομές, που συχνά ξεπέρασαν το βάθος των 20 μέτρων, όχι μόνο κατέστη δυνατή η μελέτη της ιστορίας του οικισμού, αλλά και αποκαταστάθηκε το γεωλογικό ανάγλυφο, επάνω στο οποίο αυτός αναπτύχθηκε.
Παρακολουθώντας τον κανόνα που εφαρμόστηκε γενικά στο προϊστορικό Αιγαίο, ο πρώτος οικισμός ιδρύθηκε στην άκρη χαμηλής χερσονήσου που εισχωρούσε στη θάλασσα με νοτιοδυτική κατεύθυνση και με προστατευμένο ορμίσκο σε κάθε πλευρά. Χάρη στην γεωγραφική θέση της Θήρας μεταξύ Αιγαίου και Κρήτης, ο οικισμός του Ακρωτηρίου ήταν στο θαλάσσιο σταυροδρόμι της εποχής και αναπτύχθηκε στο κοσμοπολίτικο λιμάνι που θάφτηκε κάτω από παχύ στρώμα ηφαιστειακής σποδού κατά την πρώιμη Υστεροκυκλαδική περίοδο».

 Η ομιλία θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 4 Ιουνίου 2013 στις 7 μ.μ. (Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία, Πανεπιστημίου 22).

 Πηγή: http://www.archaiologia.gr/

 Διαβάστε την περίληψη της διάλεξης ΕΔΩ

18 Φεβ 2013

Mελισσοκομία με αντίγραφα αρχαίων κάθετων κυψελών



Η έρευνα της αρχαιοελληνικής μελισσοκομίας βασίζεται αποκλειστικά σχεδόν στα αρχαιολογικά ευρήματα, μια που η αρχαία γραμματεία, τόσο η ελληνική όσο και η λατινική, δεν μας παρέχει ουσιαστικές πληροφορίες για τους τύπους των χρησιμοποιούμενων κυψελών στην αρχαία Ελλάδα και τον τρόπο άσκησης μελισσοκομίας με αυτές. Λατίνοι συγγραφείς βέβαια, όπως ο Βάρρων, ο Βιργίλιος, ο Κολουμέλλας, ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, ο Αιλιανός, ο Ψευδο-Κοϊντιλιανός και ο Παλλάδιος, αναφέρονται στη μελισσοκομία της εποχής τους, σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις (Βάρρων και κυρίως Κολουμέλλας) με λεπτομέρειες. Φαίνεται ωστόσο πως τα όσα γράφουν δεν αφορούν στη μελισσοκομία όπως αυτή ασκούνταν στην Ελλάδα (σημ. 1).

 Οι πήλινες κυψέλες που η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως ανήκουν σε δύο κύριους τύπους, τον οριζόντιο και τον κάθετο. Ο τρόπος άσκησης της μελισσοκομίας με οριζόντιες πήλινες κυψέλες είναι γνωστός με λεπτομέρειες, εφόσον παρόμοιες κυψέλες ήταν έως πρόσφατα σε χρήση σε πολλά νησιά του νοτίου Αιγαίου. Μοναδικό ίσως σημείο που χρήζει διερεύνησης όσον αφορά στις οριζόντιες αυτές κυψέλες είναι ο τρόπος λειτουργίας των εξαιρετικά μικρών, σε σχέση με τα αντίστοιχα παραδοσιακά, προεκταμάτων (δακτυλίων επέκτασης) για τα οποία υπάρχει η άποψη πως χρησιμοποιούνταν για την παραγωγή «άκαπνου» μέλιτος (σημ. 2).

Διαφορετικά είναι τα πράγματα όσον αφορά στις κάθετες πήλινες κυψέλες. Κυψέλες αυτού του τύπου, οι οποίες χρονολογούνται στην Ελληνιστική και τη Ρωμαϊκή περίοδο, έχουν έρθει στο φως στην Ισθμία (σημ. 3), τέσσερις μάλιστα έχουν αποκατασταθεί στην αρχική τους μορφή. Θραύσματα πήλινων κυψελών, πιθανότατα Ελληνιστικής περιόδου, που φαίνεται να ανήκουν στον ίδιο τύπο βρέθηκαν πρόσφατα και στο Αγαθονήσι (σημ. 4). Στον ίδιο πιθανώς τύπο κυψέλης ανήκουν και ορισμένα τμήματα αγγείων από τη Χίο (σημ. 5), την Αττική (σημ. 6), και τη Δήλο (σημ. 7), χρονολογούμενα από την Αρχαϊκή έως την Ελληνιστική περίοδο.

Στη βιβλιογραφία συνήθως δεν αναφέρεται ο τρόπος άσκησης της μελισσοκομίας με τις αρχαίες κάθετου τύπου κυψέλες (σημ. 8). Όπου αναφέρεται, είτε θεωρούνται κυψέλες «κινητής φωλιάς» (σημ. 9) είτε γίνεται λόγος για την πιθανότητα οι εν λόγω κυψέλες να είναι κινητής κηρήθρας ή ίσως κάποιου ενδιάμεσου υποθετικού σταδίου μεταξύ των κυψελών «κινητής φωλιάς» και αυτών της κινητής κηρήθρας (σημ. 10). Η λειτουργία των κάθετων αρχαίων κυψελών ως κυψελών «κινητής φωλιάς», ως κυψελών δηλαδή που επιτρέπουν να ανασηκωθεί το καπάκι με όλη τη φωλιά (τις κηρήθρες και τον πληθυσμό του σμήνους), θα πρέπει κατά τη γνώμη μας να απορριφθεί. Παρόμοιες κυψέλες δεν έχουν καταγραφεί πουθενά στον κόσμο και πιστεύουμε πως με τις εν λόγω κυψέλες δεν είναι καν εφικτή η άσκηση μελισσοκομίας σε πραγματικές συνθήκες, λόγω των πολλών και δυσεπίλυτων προβλημάτων που θα αντιμετώπιζε ο μελισσοκόμος. Οι κυψέλες «κινητής φωλιάς» άλλωστε δεν είναι τίποτε περισσότερο από ένα υποθετικό ενδιάμεσο στάδιο εξέλιξης των κυψελών κινητής κηρήθρας που προτάθηκε προ τριακονταετίας (σημ. 11) και που δέχεται ως δεδομένο πως οι κάθετες κυψέλες είναι νεότερες των οριζόντιων από τις οποίες και εξελικτικά κάποια στιγμή προήλθαν.

Τα επιμέρους χαρακτηριστικά των αρχαίων κυψελών της Ισθμίας (σχήμα, διαστάσεις, θέση εισόδου των μελισσών) καθώς και τα εθνογραφικά τους παράλληλα (σημ. 12) συνηγορούν, κατά την άποψή μας, στο ότι οι κάθετες αυτές κυψέλες ήταν κινητής κηρήθρας, χρησιμοποιούσαν δηλαδή πήχεις-κηρηθροφορείς στο άνω μέρος, έτσι ώστε οι μέλισσες να προσκολλούν τις κηρήθρες τους, ανά μία, σε κάθε πήχη, επιτρέποντας με αυτό τον τρόπο μια σειρά χειρισμών που σε διαφορετική περίπτωση είναι εξαιρετικά δύσκολοι ή και αδύνατοι. Πιστεύουμε μάλιστα πως δεν απομένει να ανακαλυφθεί τίποτε άλλο προς επιβεβαίωση της εν λόγω άποψης, εκτός κι αν αναμένουμε να βρεθούν οι ξύλινοι κηρηθροφορείς των κυψελών, πράγμα φυσικά αδύνατον εφόσον δεν διατηρούνται στο πέρασμα του χρόνου.

Για να διαπιστώσουμε στην πράξη εάν οι αρχαίες αυτές κάθετες κυψέλες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν με επιτυχία ως κυψέλες κινητής κηρήθρας κατασκευάσαμε αντίγραφα τριών εκ των τεσσάρων αποκατεστημένων κυψελών της Ισθμίας με σκοπό την πειραματική άσκηση μελισσοκομίας με αυτές. Συγκεκριμένα, κατασκευάστηκαν αντίγραφα της κυψέλης που φέρει πλησίον του στομίου της την επιγραφή «ΟΡΕΣΤΑΔΑ» (ΙΡ 586), και δύο άλλων, οι οποίες δεν φέρουν λαβές και έχουν την είσοδο των μελισσών η μία στη βάση (ΙΡ 2215) και η άλλη στο κάτω μέρος του πλαϊνού τοιχώματος (ΙΡ 2512). Στην πειραματική αυτή άσκηση μελισσοκομίας συμμετείχαν, πέραν του γράφοντος, η Μαρία Γκουτζαμάνη, αρχαιολόγος και μελισσοκόμος, καθώς και ο επαγγελματίας μελισσοκόμος από τον Βαρνάβα Αττικής Ισίδωρος Τσιμίνης, με πολύτιμη για εμάς εμπειρία στις κυψέλες κινητής κηρήθρας, τόσο στην παραδοσιακή τους μορφή όσο και σε μία «βελτιωμένη» από τον ίδιο.

Η κατασκευή των αντιγράφων ανατέθηκε στον έμπειρο αγγειοπλάστη Παναγιώτη Φουτούγιο από το Καπανδρίτι. Τον Ιούνιο του 2007, υπό την επίβλεψη των αρχαιολόγων και με τη βοήθεια της κεραμίστριας Μαρίας Στέφα, τα αντίγραφα ήταν έτοιμα (εικ. 1). Την επόμενη άνοιξη οι κυψέλες μεταφέρθηκαν στο χώρο του μελισσοκομείου. Με εξαίρεση την κυψέλη με την επιγραφή, στις άλλες επιλέξαμε πήλινα καπάκια, χωρίς να μας απασχολούν ιδιαίτερα τα επιμέρους χαρακτηριστικά τους – αρχαία καπάκια κάθετων πήλινων κυψελών δεν έχουν έως τώρα βρεθεί. Ειδικά για την κυψέλη «Ορεστάδα» (εικ. 2) όμως χρησιμοποιήσαμε ένα επίπεδο ξύλινο καπάκι, ώστε να μην θεωρηθεί πως αυξήθηκε ο εσωτερικός της όγκος (αν και αυτό θα τοποθετούνταν πάνω από τους κηρηθροφορείς, που στην ουσία δεν παίζει κανένα ρόλο). Κι αυτό διότι η σχετικά μικρή χωρητικότητα του αγγείου υπήρξε επιχείρημα για ορισμένους να θεωρήσουν πως δεν πρόκειται για κυψέλη (σημ. 13), συγκρίνοντάς τη με ορισμένες μεγαλύτερες σε όγκο παραδοσιακές κυψέλες κινητής κηρήθρας που είχαν υπ’ όψιν τους (σημ. 14) και αγνοώντας την ύπαρξη άλλων, παρόμοιων, παραδοσιακών κυψελών με χωρητικότητα σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και μικρότερη αυτής του αρχαίου αγγείου.

Για πήχεις-κηρηθροφορείς τοποθετήθηκαν σανίδες πλάτους 3,5 περίπου εκατοστών. Τόσο ήταν περίπου το πλάτος των κηρηθροφορέων στις παραδοσιακές κυψέλες κινητής κηρήθρας, το οποίο οι μελισσοκόμοι υπολόγιζαν πρόχειρα χρησιμοποιώντας ως μέτρο είτε το μήκος της δεύτερης φάλαγγας του αντίχειρα (όπως συνέβαινε στην Κρήτη, σημ. 15) είτε, συνηθέστερα, το άθροισμα του πλάτους του δείκτη και του μέσου δακτύλου (σημ. 16). Το σύνολο των κηρηθροφορέων ανά κυψέλη προέκυψε να είναι εννέα για την «Ορεστάδα» (ΙΡ 586), δέκα για την ΙΡ 2215 και έντεκα για την ΙΡ 2512, που αντιστοιχεί σε γενικές γραμμές με αυτό των παραδοσιακών κυψελών του τύπου αυτού. Οι παραδοσιακές πήλινες κυψέλες κινητής κηρήθρας της Κρήτης επί παραδείγματι, τα λεγόμενα «βρασκιά» ή «φρασκιά», διέθεταν κατά βάση δέκα πήχεις-κηρηθροφορείς (σημ. 17).

 Την άνοιξη του 2008 τοποθετήθηκαν σμήνη στις κυψέλες (εικ. 3, 4 και 5), έργο στο οποίο συνέδραμαν, κυνηγώντας μαζί μας αφεσμούς από την ευρύτερη περιοχή, οι μελισσοκόμοι Χαράλαμπος Κουρκούλης και Mazia Waris. Δεν χρειάστηκε να περιμένουμε παρά λίγες ημέρες για να διαπιστώσουμε πως οι μέλισσες ξεκίνησαν να χτίζουν τις κηρήθρες τους προσκολλώντας τες ανά μία στον εκάστοτε πήχη-κηρηθροφορέα, δημιουργώντας κινητές κηρήθρες (εικ. 6). Την άνοιξη του μεθεπόμενου έτους (2010) το πείραμα επαναλήφθηκε σε άλλη περιοχή του Καπανδριτίου, όχι γιατί έμενε κάτι να αποδειχθεί, αλλά πλέον για λόγους περαιτέρω παρατήρησης, απόκτησης εμπειρίας στη μελισσοκομία με κινητές κηρήθρες των συμμετεχόντων και, τρόπον τινά, ευχάριστης ενασχόλησης. Φυσικά, οι μέλισσες δημιούργησαν και πάλι κινητές κηρήθρες (εικ. 7 και 8).

Συμπερασματικά, από την πειραματική άσκηση μελισσοκομίας με τα αντίγραφα των κάθετων κυψελών της Ισθμίας συνάγεται πως οι κυψέλες αυτές θα μπορούσαν εύκολα και με απόλυτη επιτυχία να χρησιμοποιηθούν ως κυψέλες κινητής κηρήθρας, όπως ακριβώς πιστεύουμε πως συνέβαινε και κατά την αρχαιότητα.

Γιώργος Μαυροφρύδης
 Αρχαιολόγος

 *Η χρήση κυψελών κινητής κηρήθρας στην αρχαία Ελλάδα αποτέλεσε για εμάς αντικείμενο έρευνας, τη δημοσίευση της οποίας αναμένουμε. Στο πλαίσιο της έρευνας αυτής εντάσσεται και η πειραματική άσκηση μελισσοκομίας με αντίγραφα των αρχαίων κυψελών της Ισθμίας που παρουσιάζεται εδώ.

Πηγή κειμένου και εικόνας στον ιστότοπο http://www.archaiologia.gr/

12 Μαρ 2012

Ένα θαλασσινό σκουλήκι ο αρχαιότερος σπονδυλωτός πρόγονος του ανθρώπου. Πριν από μισό δισεκατομμύριο χρόνια.

Ένα μικρός θαλάσσιος οργανισμός σαν σκουλήκι ή χέλι, με μήκος σχεδόν πέντε εκατοστών, που κολυμπούσε στις θάλασσες του πλανήτη μας πριν από περίπου μισό δισεκατομμύριο χρόνια, προβάλλει πλέον ως το αρχαιότερο γνωστό ζώο που είχε μια πρωτόγονη ραχοκοκαλιά. Πρόκειται έτσι για τον παλαιότερο πρόδρομο των σπονδυλωτών θηλαστικών, συνεπώς και του ανθρώπου που ανήκει σε αυτά.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Σίμον Κόνγουεϊ Μόρις του πανεπιστημίου Κέμπριτζ της Βρετανίας, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό βιολογίας «Biological Reviews», σύμφωνα με το «New Scientist» και τη βρετανική «Ντέιλι Μέιλ», εκτιμούν ότι ο εν λόγω οργανισμός με την επιστημονική ονομασία Pikaia gracilens εξελίχτηκε πριν από τουλάχιστον 505 εκατ. χρόνια.

Οι επιστήμονες βρήκαν τα σχετικά απολιθώματα στα καναδικά Βραχώδη Όρη και θεωρούν ότι πρόκειται για το πιο πρωτόγονο γνωστό μέλος της συνομοταξίας των λεγόμενων «χορδωτών» ζώων, που στη συνέχεια ανέπτυξαν σπονδυλική στήλη και σήμερα περιλαμβάνουν τα ψάρια, τα αμφίβια, τα πουλιά, τα ερπετά και τα θηλαστικά.

Οι ερευνητές μελέτησαν εξονυχιστικά 114 απολιθωμένα δείγματα της Pikaia και σε αυτά βρήκαν μια πρωτόγονη εύκαμπτη νωτο- χορδή, που υποστήριζε το κεντρικό νεύρο και εν καιρώ θα εξελισσόταν στη ραχοκοκαλιά των σπονδυλωτών ζώων. Επίσης, χρησιμοποιώντας υπερεξελιγμένα ηλεκτρονικά μικροσκόπια, ανακάλυψαν σκελετικό μυϊκό ιστό και ένα αγγειακό σύστημα, πρόσθετες ενδείξεις ότι το πλάσμα αυτό αποτελεί τον πρόδρομο γενικότερα των σπονδυλωτών και ειδικότερα των θηλαστικών.

Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο Μόρις, «την επόμενη φορά που θα τραβηχτεί μια οικογενειακή φωτογραφία της ανθρωπότητας, στο βάθος- βάθος θα πρέπει να υπάρχει πια η Pikaia». Το αρχαίο χέλι δεν είχε μάτια ούτε δόντια, είχε όμως ένα καθαρά σχηματισμένο κεφάλι, δύο μικρά ανοίγματα για βράγχια ώστε να εισπνέει οξυγόνο από το νερό και δύο μικρά πλοκάμια, που μάλλον έπαιζαν το ρόλο αισθητήρων για ανεύρεση τροφής.

Δεν είναι βέβαιο γιατί η Pikaia άρχισε να αναπτύσσει ραχοκοκαλιά, αλλά οι βιολόγοι εκτιμούν ότι το έκανε για να ξεφεύγει πιο εύκολα από τους διώκτες της. Με τον τρόπο αυτόν, έγινε ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στα ασπόνδυλα σκουλήκια και στα κατοπινά σπονδυλωτά ζώα. Η Pikaia, κατά τους βιολόγους, πιθανότατα συνέβαλε στη λεγόμενη «Κάμβρια έκρηξη», ένα ξαφνικό πολλαπλασιασμό των ειδών πάνω στη Γη πριν από περίπου 530 εκατ. χρόνια, που μεταξύ άλλων οδήγησε στην εξελικτική εμφάνιση του πρώτου ψαριού μέσα σε διάστημα περίπου 40 εκατ. ετών.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΜΠΕ

Ο προϊστορικός οικισμός στο Kουκονήσι Λήμνου

Στις προϊστορικές θέσεις του αρχαιολογικού χάρτη του Αιγαίου προστέθηκε το 1992 το Κουκονήσι Λήμνου, μία μικρή νησίδα στον μυχό του κόλπου του Μούδρου, πολύ κοντά στο ομώνυμο σημερινό χωριό. Τον Σεπτέμβριο της χρονιάς εκείνης, ύστερα από χωροσκοπήσεις (survey) διενεργήθηκε για πρώτη φορά ολιγοήμερη ανασκαφική έρευνα (Τομή 1, στο χαμηλότερο ανατολικό τμήμα της νησίδας) από τον γράφοντα σε συνεργασία με την Κ’ Εφορεία Κλασικών και Προϊστορικών Αρχαιοτήτων. Από το 1994 άρχισαν συστηματικές ανασκαφές (Τομή 2, στο υψηλότερο βορειοανατολικό πλάτωμα, το επoνομαζόμενο Κούκονος), αφού πρώτα το έργο εντάχθηκε στα ερευνητικά προγράμματα της Ακαδημίας Αθηνών με τίτλο «Έρευνα στον προϊστορικό οικισμό Κουκονήσι Λήμνου». Έκτοτε οι συστηματικές ανασκαφές, που συνεχίζονται μέχρι σήμερα υπό τη διεύθυνση του γράφοντος, καταδείχνουν ολοένα και σαφέστερα τη μεγάλη αρχαιολογική σημασία της νησίδας, η οποία, ως λιμένιος, φύσει ασφαλής οικισμός, γνώρισε εξαιρετική άνθηση κατά την Πρώιμη, Μέση και Ύστερη Χαλκοκρατία, για δύο περίπου χιλιετίες (3200/3000 π.Χ.-12ος αι. π.Χ.), με ικανά μεσοελλαδικά, μινωικά και, στη συνέχεια, μυκηναϊκά στοιχεία, ενώ σκόρπια κεραμικά ευρήματα τεκμηριώνουν τη φθίνουσα κατοίκησή της μέχρι τουλάχιστον τους Πρωτογεωμετρικούς και Αρχαϊκούς χρόνους.

Μετά την πρώτη δοκιμαστική τομή του 1992, η επιλογή του πλατώματος Κούκονος για τη διενέργεια συστηματικής πλέον έρευνας αποφασίσθηκε με γνώμονα αφενός την εκεί πυκνότητα επιφανειακών προϊστορικών ευρημάτων διαφόρων εποχών (κεραμική, σφονδύλια, λίθινα και οστέινα εργαλεία, μυλόπετρες κ.ά.) και, αφετέρου, τη βάσιμη πεποίθηση ότι ολόκληρο το πλάτωμα –το υψηλότερο της νησίδας– δημιουργήθηκε τεχνητά από τη συνεχή, σχεδόν δισχιλιετή, κατοίκηση του χώρου, με επάλληλες οικιστικές φάσεις. Σκόρπιο οικοδομικό υλικό από την άροση των αγροτεμαχίων ερχόταν ως πρόσθετη ένδειξη για μια πολλά υποσχόμενη ανασκαφή στον Κούκονο. Και, πράγματι, οι προσδοκίες μας επιβεβαιώθηκαν ήδη με την έρευνα του 1994.

Πηγή κειμένου και εικόνας: archaiologia.gr

6 Μαρ 2012

Μυκηναϊκά εργαλεία ξυλουργικής με εφαρμογή στη ναυπηγική της Ύστερης Εποχής του Χαλκού

Παράσταση σε χαμηλό ανάγλυφο από τον τάφο Τí της 5ης Δυναστείας (2475-2345 π.Χ.) στη νεκρόπολη της Σακάρας, όπου διασώζονται σκηνές ναυπηγήσεως πλοίου (Steindorf 1913, πίν. 119)


Στην κλειστή γεωγραφική ενότητα του Αιγαίου εμφανίστηκαν σημαντικά όσο και ιδιότυπα πολιτιστικά μορφώματα με άμεσα ή έμμεσα έκδηλο τον νησιωτικό χαρακτήρα – «νησιωτισμό». Ήδη από τη Νεολιθική εποχή και εξής η θάλασσα παραδοσιακά περισσότερο ένωνε παρά χώριζε. Συνακόλουθα, το πλοίο ως η πρώτη σύνθετη και θαυμαστή μηχανή των κατοίκων του Αιγαίου αποτέλεσε το απαραίτητο μέσο για τις μετακινήσεις και τις επαφές και ως τέτοιο έγινε φορέας πολιτισμού, όπου μαζί με τα λογής προϊόντα ανταλλαγής διαδίδονταν νέες ιδέες και πολιτισμικά επιτεύγματα.

Με την αυγή της Εποχής του Χαλκού και τη βελτίωση, την άνθηση και τη διάδοση της μεταλλοτεχνίας ήταν φυσικό να βελτιωθεί και να εμπλουτιστεί το εύρος των ξυλουργικών εργαλείων, με συνέπεια να κατασκευάζονται πλέον μεγαλύτερα, συνθετότερα και αξιόπλοα σκαριά για τις ανάγκες της ανακτορικής οικονομίας. Η αναγκαία εκζήτηση στον τομέα της τεχνολογίας ήταν φυσικό να αγγίξει και τη ναυπηγική τέχνη. Οι πολυάριθμες παραστάσεις πλοίων, κυρίως στη μικρογλυπτική της σφραγιδογλυφίας, η «χαρτογράφηση» ενός μακρού θαλασσινού ταξιδιού, που διασώζεται στην περίφημη τοιχογραφία του στόλου από τη Δυτική Οικία στο Ακρωτήρι Θήρας, καθώς και η τοιχογραφική μικρογραφική ζωφόρος του 13ου αι. από το ανάκτορο της Πύλου καταδεικνύουν με τον πλέον εύγλωττο τρόπο την ακμή της ναυπηγικής τέχνης.

Της Έλενας Μαραγκουδάκη http://www.archaiologia.gr/

22 Φεβ 2012

Προϊστορικό φυτό ανθίζει μετά από 32.000 χρόνια στην κατάψυξη!

Ένα πρωτοποριακό πείραμα έφερε ξανά στη ζωή το αρχαιότερο φυτό που έχει ποτέ αναγεννηθεί και ανοίγει το δρόμο για την αναβίωση και άλλων αρχαίων φυτικών ειδών.


Εδώ και 32.000 χρόνια, ένας προϊστορικός σκίουρος της εποχής των παγετώνων είχε κρύψει βαθιά στο μόνιμα παγωμένο έδαφος της Σιβηρίας σπόρους φυτών για να τους φάει εν καιρώ. Τώρα, Ρώσοι επιστήμονες, που ανακάλυψαν την υπόγεια κρυψώνα του «θησαυρού», κατάφεραν να αναστήσουν ένα ολόκληρο φυτό, που αναπτύχθηκε και έβγαλε άνθη. Τα προηγούμενα ρεκόρ αναβίωσης φυτού αφορούσαν ένα φοίνικα ηλικίας 2.000 ετών στο Ισραήλ κι έναν λωτό ηλικίας 1.200 ετών.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τη Σβετλάνα Γιασίνα του Ινστιτούτου Βιοφυσικής του Κυττάρου της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό PNAS της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, απέδειξαν ότι το παγωμένο υπέδαφος λειτουργεί ως φυσικό «αποθετήριο» για τις αρχαίες μορφές ζωής επί δεκάδες χιλιάδες χρόνια. Όπως επισημαίνουν, οι σχετικές έρευνες πρέπει να συνεχιστούν για να φέρουν στο φως -και πιθανώς πίσω στη ζωή- και άλλα από καιρό εξαφανισμένα φυτά, ζώα και οργανισμούς.

Το προϊστορικό φυτό, η αρκτική στενόφυλλη σιληνή (Silene stenophylla) που οι Ρώσοι ξαναζωντάνεψαν, μοιάζει πολύ με το σύγχρονο απόγονό του που φυτρώνει στην ίδια τούντρα της βορειανατολικής Σιβηρίας, μια ένδειξη για το πόσο καλά προσαρμοσμένο είναι στο δύσκολο περιβάλλον του από εξελικτική σκοπιά. Το σύγχρονο φυτό έχει απλώς μεγαλύτερους σπόρους και λιγότερα μπουμπούκια, ενώ οι ρίζες του αναπτύσσονται πιο γρήγορα.

Οι Ρώσοι ερευνητές βρήκαν σε βάθος 20 έως 40 μέτρων από τη σημερινή επιφάνεια του εδάφους, δεκάδες τεράστια απολιθωμένα λαγούμια μεγέθους το καθένα όσο ένα ποδοσφαιρικό γήπεδο και ηλικίας 30.000 έως 32.000 ετών, που είχαν δημιουργήσει αρχαίοι σκίουροι στις όχθες του σιβηρικού ποταμού Κολίμα. Ορισμένα λαγούμια είχαν γεμίσει τελείως με πάγο και ήταν αδιαπέραστα από το νερό, δημιουργώντας έτσι θαλάμους τέλειας φυσικής κατάψυξης και τις ιδανικές συνθήκες «κρυο-τράπεζας», σε σταθερή θερμοκρασία μείον επτά βαθμών Κελσίου, για τη διατήρηση των σπόρων που είχαν αποθηκεύσει τα ζώα.

Στα ίδια γεωλογικά στρώματα με τα λαγούμια, αφθονούν τα απολιθώματα οστών μεγάλων θηλαστικών, όπως μαμούθ, μαλλιαρών ρινόκερων, βισώνων, αλόγων και ελαφιών. Οι Ρώσοι ερευνητές αναζητούν πλέον κατεψυγμένα δείγματα ζωικού ιστού από σκίουρους, μαμούθ και άλλα ζώα, με την ελπίδα κάποια στιγμή να τα ξαναζωντανέψουν και αυτά. Στην ίδια περιοχή ψάχνουν ήδη και Ιάπωνες ερευνητές για τον ίδιο λόγο, σε μια ιδιότυπη κούρσα για το ποιος θα καταφέρει να βρει πρώτος και να αναστήσει κατεψυγμένο ιστό ζώων.

Παρόμοια παγωμένα λαγούμια έχουν βρεθεί στην Αλάσκα και τον Καναδά. Μερικοί επιστήμονες δεν αποκλείουν μάλιστα ότι, καθώς οι πάγοι λιώνουν λόγω της κλιματικής αλλαγής, ορισμένοι κατεψυγμένοι σπόροι θα φυτρώσουν και μερικά αρχαία φυτά θα ξαναζωντανέψουν μόνα τους! Οι Ρώσοι επιστήμονες πέτυχαν να «αναστήσουν» το αρχαίο σιβηρικό φυτό ενισχύοντας τον κατεψυγμένο ιστό του με αναπτυξιακές ορμόνες, ενεργοποιώντας έτσι την κυτταρική διαίρεσή του, τον πολλαπλασιασμό του και τελικά την πλήρη ανάπτυξη ενός νέου βιώσιμου φυτού (στην πραγματικότητα αναγέννησαν 36 τέτοια αρχαία φυτά).

Πάντως οι βιολόγοι είναι παραδοσιακά επιφυλακτικοί για τέτοιους εντυπωσιακούς ισχυρισμούς αναβίωσης αρχαίων φυτών μέχρι να υπάρξει ανεξάρτητη διασταύρωση. Στο παρελθόν, για παράδειγμα, ιστορίες για αναγέννηση σιταριού από σπόρους που είχαν βρεθεί σε τάφους φαραώ θεωρήθηκαν αναξιόπιστες. Όμως οι ρωσικοί σπόροι έχουν ελεγχθεί για την αρχαιότητά τους (31.800 έτη) με την μέθοδο του ραδιενεργού άνθρακα και αυτό ενισχύει την «υπόληψή» τους. Παρόλα αυτά, αρκετοί δυτικοί επιστήμονες δηλώνουν έκπληκτοι και, προς το παρόν, μάλλον δύσπιστοι.

http://www.agelioforos.gr/

3 Ιαν 2012

Μυτιλήνη: Ο πρώτος άνθρωπος του Αιγαίου ηλικίας 150.000 ετών από το Λισβόρι της Λέσβου

Άλλο ένα συγκριτικό πλεονέκτημα για τη Λέσβο και την προοπτική ανάπτυξης του τουρισμού της παρέχει πρόσφατη απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου με την οποία δίνεται άδεια συστηματικής ανασκαφής σε παλαιολιθική θέση στην περιοχή του Λισβορίου. Πρόκειται για χώρο της μέσης παλαιολιθικής περιόδου, αποδεικτικό της πρώτης εγκατάστασης ανθρώπου στο Αιγαίο πριν από 120.000 με 150.000 χρόνια! Η έρευνα δεν αποκλείεται πάντως να στείλει την ανθρώπινη παρουσία στην περιοχή στα 200.000 χρόνια πριν από σήμερα!

Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο επέτρεψε με απόφασή του πριν από τρεις εβδομάδες να πραγματοποιηθεί συστηματική ανασκαφική έρευνα στο Πανεπιστήμιο Κρήτης υπό τη διεύθυνση της αναπληρώτριας καθηγήτριας Προϊστορικής Αρχαιολογίας, Νένας Γαλανίδου. Η ανασκαφή θα πραγματοποιηθεί σε ένα μεγάλο ελαιώνα που ονομάζεται Ροδαφνίδια δύο χιλιόμετρα δυτικά του Λισβορίου όπου εδώ και χρόνια έχουν εντοπισθεί τα ίχνη της παλαιολιθικής αυτής εγκατάστασης από τους ερευνητές Χ.Β. Χαρίση, Ρ. Durand, Μ. Αξιώτη και Τ.Β. Χαρίση. Μάλιστα σχετική δημοσίευση υπήρξε από μεριάς των τεσσάρων ερευνητών στο περιοδικό «Αρχαιολογία» πριν από 11 χρόνια, το Σεπτέμβριο του 2000.

Τα ίχνη του οικισμού στα Ροδαφνίδια μας δίνουν το δικαίωμα για ένα ταξίδι στην ιστορία του πλανήτη και της ανθρώπινης παρουσίας σε αυτόν. Συντείνει ουσιαστικά στην προσπάθεια που καταβάλλεται τον τελευταίο καιρό από το Δήμο Λέσβου, το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και ιδιαίτερα από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου για να χαρακτηρισθεί όλη η Λέσβος παγκόσμιο γεωπάρκο.

Ο σχηματισμός του σημερινού Αιγαίου πελάγους, με τα νησιά του, θεωρείται ότι άρχισε πριν από τρία εκατομμύρια χρόνια με την καταβύθιση της χερσαίας έκτασης της Αιγηίδος, που ήταν αποτέλεσμα τεκτονικών διεργασιών. Στο Πλειστόκαινο (1,6 εκατ. χρόνια έως 10.000 χρόνια πριν υπήρξαν στην Ευρώπη φάσεις παγετώνων, έως ότου περίπου το 10.000 π.Χ. το κλίμα σταθεροποιήθηκε στα σημερινά επίπεδα. Οι παγετώνες ποτέ δεν έφτασαν ώς τη Λέσβο. Ο σχηματισμός τους, όμως, είχε ως αποτέλεσμα την απόσυρση των νερών της Μεσογείου κατά 100 μέτρα. Το σημερινό στενό της Μυτιλήνης, που δημιουργήθηκε κατά το Μέσο Πλειστόκαινο και χωρίζει το νησί από τη Μικρά Ασία, έχει μέγιστο βάθος 50 μέτρα. Συνεπώς, εκείνη την περίοδο η Λέσβος αποτελούσε τμήμα της Μικράς Ασίας. Οι νοτιοδυτικές ακτές του νησιού επεκτείνονταν λίγες εκατοντάδες μέτρα δυτικότερα από τις σημερινές. Το νοτιοανατολικό μέρος του νησιού ήταν ενωμένο με τη Χίο, ενώ μεγάλες πεδιάδες και χαμηλοί λόφοι υπήρχαν μεταξύ των σημερινών ανατολικών ακτών της Λέσβου και των ορεινών όγκων της σημερινής Βορειοδυτικής Μικράς Ασίας. Ο κόλπος της Καλλονής ήταν πεδιάδα, ενώ ο κόλπος της Γέρας ήταν λίμνη που άδειαζε στη θάλασσα μέσω ποταμού που βρισκόταν στη θέση του σημερινού στενού διαύλου του κόλπου. Στις μεσοπαγετώδεις περιόδους, με το λιώσιμο των πάγων, η Λέσβος μετατρεπόταν σε νησί λόγω της ανύψωσης των νερών της Μεσογείου στα σημερινά επίπεδα. Δάση από πεύκα και δρυς αντικαθιστούσαν τις στέπες που χαρακτήριζαν την εποχή των παγετώνων. Η ηφαιστειακή δραστηριότητα στην περιοχή είχε σταματήσει ήδη από το Μειόκαινο πριν από 16 εκατ. χρόνια, συνεπώς οι γεωγραφικές και κλιματολογικές συνθήκες στη Λέσβο, στο Πλειστόκαινο, δεν ήταν απαγορευτικές για το πέρασμα ή την παραμονή του ανθρώπου.

...

Σ. Μπαλάσκας http://omogeneia.ana-mpa.gr/

21 Νοε 2011

Διαμορφώνεται ο αρχαιολογικός χώρος της Αγίας Ειρήνης στη Σαντορίνη

Η παλαιοχριστιανική βασιλική της Αγίας Ειρήνης στην Περίσσα, που ανακαλύφθηκε το 1992 κάτω από την ερειπωμένη -συνονόματη- μεσοβυζαντινή εκκλησία του 8ου / 9ου αιώνα μ. Χ., δεν είναι ένας συνηθισμένος ναός. Αποτελεί ένα από τα πιο αξιόλογα μνημεία των Κυκλάδων, τη σημαντικότερη και παλαιότερη βασιλική της Σαντορίνης (Santa Irene), από την οποία προήλθε και η ονομασία του νησιού.

Η τρίκλιτη βασιλική, της οποίας το μεσαίο κλίτος έχει μήκος 25 μέτρα, χρονολογείται στα τέλη του 5ου αιώνα, με πιθανή δεύτερη φάση οικοδόμησης το δεύτερο μισό του 6ου αιώνα μ.Χ.

Η ανακάλυψή της εντυπωσίασε τους αρχαιολόγους της 2ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων όταν, τη δεκαετία του '90, κατά τη διάρκεια εργασιών υποστήλωσης του μεσοβυζαντινού ναού, βρήκαν σε όρθια θέση -και σε ύψος περίπου 1,5 μ.- τους κίονες με τα κιονόκρανα του βορειοδυτικού τμήματος του παλαιοχριστιανικού ναού.

Και όχι μόνο γι' αυτό. Το μέγεθος και ο πλούτος του μνημείου, με αρχιτεκτονικά μέλη φτιαγμένα από μάρμαρο της Προκοννήσου, παραγγελμένα σε ειδικά βυζαντινά εργαστήρια, υποδήλωνε μια ανθηρή κοινωνία, που πιθανόν ταυτίζεται με την Ελευσίνα της Σαντορίνης, την οποία αναφέρει ο Πτολεμαίος ο Γεωγράφος τον 2ο αιώνα μ. Χ.

Γι' αυτό και η έγκριση μελέτης από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο για τη διαμόρφωση του αρχαιολογικού χώρου, μέσα στον οποίο βρίσκονται οι δύο ναοί, αποτελεί σημαντική είδηση. Αρκεί το έργο να υλοποιηθεί σύντομα, καθώς τα μνημεία, που βρίσκονται σε πολυσύχναστο σημείο της Περίσσας, δεν προστατεύονται επαρκώς. Η μη περίφραξη, οι έντονες βροχοπτώσεις που μπορεί να πλημμυρίσουν τον διπλανό χείμαρρο και οι βράχοι, που κρέμονται από πάνω απειλητικά, είναι μερικά από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ναοί.

Εξάλλου, όπως παρατήρησε η αρχαιολόγος Ευγενία Γερούση, προϊσταμένη της Διεύθυνσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων και ανασκαφέας του μνημείου, η δημιουργία ενός λατομείου, που λειτούργησε στο βουνό μετά τον σεισμό του 1956 για την ανοικοδόμηση του νησιού, επιβάρυναν τα βραχώδη πρανή.

Η περίφραξη του χώρου, που δεν θα επιτρέπει την είσοδο, θα αφήνει όμως ελεύθερη τη θέαση, η δημιουργία δύο χώρων με σκίαση και πινακίδες για τους επισκέπτες, η τοποθέτηση -μέσα από την περίφραξη- ειδικής πλατφόρμας για την έκθεση αρχιτεκτονικών μελών, η βελτίωση της υποστήλωσης του μεσοβυζαντινού ναού και η κατασκευή στεγάστρων, είναι μεταξύ των προτάσεων που πήραν τη θετική γνωμοδότηση των μελών του ΚΑΣ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

24 Οκτ 2011

Eβγαλαν θησαυρούς από το βυθό της θάλασσας- Επιχείρηση από Έλληνες και Αμερικανούς επιστήμονες στα βόρεια παράλια της Κρήτης

Του Θάνου Περβολαράκη www.patris.gr

Μπροστά σε αρχαιολογικά ευρήματα, πραγματικούς θησαυρούς, βρέθηκαν τις προηγούμενες ημέρες οι Έλληνες και οι Αμερικανοί επιστήμονες οι οποίοι όπως έχει αποκαλύψει η «Π» πραγματοποίησαν υποθαλάσσιες έρευνες στα βόρεια παράλια του Ηρακλείου αναζητώντας θησαυρούς που για χιλιάδες χρόνια βρίσκονται καλά κρυμμένοι στο βυθό της θάλασσας.

Οι έρευνες αν και επρόκειτο να τελειώσουν χθες 20 Οκτωβρίου ουσιαστικά ολοκληρώθηκαν πριν λίγες ημέρες, λόγω των κακών καιρικών συνθηκών που επικρατούσαν, οπότε έγιναν και οι τελευταίες θαλάσσιες αναζητήσεις.

Τα αποτελέσματα όπως αναφέρουν οι πληροφορίες μας είναι εντυπωσιακά και αναμένεται, αφού ολοκληρωθεί η καταγραφή των ευρημάτων, να υπάρξει επίσημη ενημέρωση από το Υπουργείο Πολιτισμού, τους επιστήμονες και τους αρχαιολόγους που συμμετείχαν στο μεγάλο αυτό εγχείρημα που διήρκεσε περίπου ένα μήνα.

Οι επιστημονικές ομάδες των Ελλήνων και των Αμερικανών που βρέθηκαν στην περιοχή του Ηρακλείου βρήκαν σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες πλήθος αμφορέων, αλλά και άλλων αντικειμένων, τα οποία υποδεικνύουν ναυαγισμένα φορτία, που με τη σειρά τους υποδεικνύουν αρχαία ναυάγια.

Από την εξέταση των αμφορέων που έχουν βρεθεί οι αρχαιολόγοι καταλήγουν ήδη σε ασφαλή συμπεράσματα και αντλούν πολύτιμες πληροφορίες για τη χρονική στιγμή της βύθισης του πλοίου που τους μετέφερε και την προέλευσή τους.

Από τα δύο αυτά στοιχεία- δεδομένα οι ειδικοί εξάγουν πληροφορίες και «εικόνες» για τις εμπορικές, οικονομικές και πολιτιστικές σχέσεις που είχαν κατά την αρχαιότητα οι διάφορες περιοχές από τις οποίες κινούνταν από και προς οι διάφοροι αμφορείς.

Από τους θησαυρούς που έκρυβε για χιλιάδες χρόνια ο βυθός της θάλασσας οι ειδικοί βγάζουν πολύτιμα συμπεράσματα, όχι μόνο για την εμπορική και οικονομική σχέση της κάθε περιοχής, αλλά και για τη γενικότερη σχέση που είχαν μεταξύ τους.

Η όλη προσπάθεια βρίσκεται στο στάδιο της καταμέτρησης των ευρημάτων, των οποίων η προέλευση, η φύση και η χρονολογία αποτελούν επτασφράγιστο μυστικό, καθώς αναμένεται να υπάρξει τις επόμενες ημέρες ευρεία ενημέρωση προς όλα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης της χώρας, ενδεχομένως και του εξωτερικού, εάν ληφθεί υπόψιν ότι στις έρευνες συμμετείχαν και επιστήμονες αμερικανικού ωκεανογραφικού ινστιτούτου.

Οι επιστήμονες έχουν ήδη προχωρήσει σε αυτοψία στα ναυάγια που έχουν βρεθεί και στην ενημέρωση που θα κάνουν προς το υπουργείο θα κάνουν χρονολογική αναφορά σε αυτά και την προέλευση των αμφορέων και των άλλων αντικειμένων που εντοπίστηκαν.


Η Κρήτη

Από τα ευρήματα και την έρευνα των ειδικών επιβεβαιώνεται ότι η Κρήτη είναι ο χώρος όπου γεννήθηκε ο πρώτος θαλάσσιος πολιτισμός, ο πρώτος πολιτισμός που βασίστηκε στη θαλασσοκρατία και ήταν το ζητούμενο για όλους τους πολιτισμούς της Μεσογείου.

Όπως έχει γράψει η “Π”, οι έρευνες ξεκίνησαν πριν από περίπου έναν μήνα. Οι Αμερικανοί επιστήμονες του αμερικάνικου ωκεανογραφικού Ινστιτούτου Woods Hole βρέθηκαν και συνεργάστηκαν με Έλληνες επιστήμονες, ενώ την εποπτεία της όλης προσπάθειας έχει η εφορεία ενάλιων αρχαιοτήτων με τη συνεργασία του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ).

Οι Έλληνες και οι ξένοι επιστήμονες που συμμετέχουν στην τεράστια αυτή προσπάθεια αναζήτησαν οποιοδήποτε πολιτισμικό αγαθό υπάρχει στο βυθό της θάλασσας, αφού η θαλάσσια περιοχή που εξερευνήθηκε αποτέλεσε μία ναυτική περιοχή που χρησιμοποιήθηκε πριν από χιλιάδες χρόνια.

Στόχος των ειδικών ήταν χαρτογράφηση της περιοχή και να τεκμηριωθεί ό,τι εντοπίζεται.

Οι επιστήμονες έχοντας τα κατάλληλα μηχανήματα και εξαρτήματα τα οποία χρησιμοποιούνται για υποβρύχια επισκόπηση ερεύνησαν από το Φόδελε μέχρι και τη Χερσόνησο, αλλά και τη θαλάσσια περιοχή της Ντίας για τον εντοπισμό μινωικών και ιστορικών ναυαγίων.

Σημαντική ήταν όμως και η συνεισφορά του Οργανισμού Λιμένος Ηρακλείου στην όλη προσπάθεια. Ο ΟΛΗ διέθεσε χώρους προκειμένου να παραμένουν τα μηχανήματα τις ημέρες και ώρες που δεν χρησιμοποιούνται.

8 Σεπ 2011

Ο Μινωίτης που βγήκε από το χώμα

Ο σεισμός ήταν μεγάλος, το κτίριο κινήθηκε ολόκληρο προς τη μία μεριά και μετά προς την άλλη, και ενώ οι δονήσεις συνεχίζονταν οι τοίχοι άρχισαν να υποχωρούν, τα ξύλινα δοκάρια που το στήριζαν έσπασαν και κάποια στιγμή ήρθε η κατάρρευση. Οι όροφοι έπεσαν, τα δάπεδα του ενός βρέθηκαν επάνω από τα δάπεδα του άλλου εξαφανίζοντας τα ενδιάμεσα κενά και πλήθος από αντικείμενα κατρακύλησαν και εγκλωβίστηκαν ανάμεσά τους.

Πέρασαν περίπου 3.600 χρόνια από τότε που συνέβη αυτή η μεγάλη καταστροφή στη Ζώμινθο του Ψηλορείτη και σε όλη τη μινωική Κρήτη. Ωσπου ένα μεσημέρι στο τέλος του περασμένου Ιουλίου, την ώρα ακριβώς που η αρχαιολόγος Εφη Σαπουνά-Σακελλαράκη ξεναγούσε τους κατοίκους των Ανωγείων στην ανασκαφή, μέσα από τα χώματα αναδύθηκε ένας ωραίος χάλκινος Μινωίτης. Με μακρύ ένδυμα και ζωνάρι στη μέση, με το ένα χέρι στο μέτωπο και το άλλο ίσιο στους γλουτούς, αλλά και με περίτεχνη κόμη: έναν κότσο στο πίσω μέρος του κεφαλιού απ΄ όπου ξεπηδούν πλόκαμοι.

«Το ειδώλιο είναι στην τελετουργική “στάση του αποσκοπείν”, αφού το χέρι επάνω από τα μάτια δηλώνει, κατά τους θρησκειολόγους,ότι θέλει να αποφύγει το θάμβος της θεότητας» λέει η κυρία Σαπουνά-Σακελλαράκη. Παρ΄ ότι έχει μελετήσει μεγάλο αριθμό ειδωλίων από τις Αρχάνες, τα Κύθηρα, το Ιδαίο Αντρο, δηλώνει εντυπωσιασμένη. «Τέτοια ειδώλια δεν βρίσκονται πλέον εύκολα in situ και αυτό διευκόλυνε τη χρονολόγησή του από το 1600 π.Χ.» επισημαίνει.

Σε αυτή την πρώτη ανασκαφή, η οποία διεξήχθη χωρίς τον Γιάννη Σακελλαράκη, τον σπουδαίο αρ χαιολόγο που απεβίωσε τον περασμένο Οκτώβριο, τα ευρήματα ήρθαν να τον δικαιώσουν περίτρανα. Αυτή η μινωική θέση στα 1.200 μέτρα επάνω στο βουνό και στον δρόμο από την Κνωσό προς το Ιδαίο Αντρο, ένα τεράστιο κτίριο με ισχυρούς πέτρινους τοίχους που καλύπτει έκταση 1.600 τ.μ. και χρονολογείται από τις αρχές του 17ου αιώνα π.Χ., ανατρέπει όντως τα ως σήμερα δεδομένα για τα μινωικά ανάκτορα.


Σφραγίδες, χάντρες, δακτυλίδια

Το ειδώλιο αποτελεί το εκπληκτικό εύρημα της εφετινής ανασκαφής στη Ζώμινθο αλλά δεν είναι το μοναδικό. Σφραγίδες- η μία με παράσταση λέοντα και η άλλη με δύο υδρόβια πτηνά-, χάντρες από αχάτη και σάρδιο (από κάποιο περιδέραιο που έσπασε την ώρα του σεισμού), ένα χάλκινο τριγωνικό περίαπτο και ένα χάλκινο επίσης δακτυλίδι με κεφαλές όφεων, σκουλαρίκι, μαχαίρι, αλλά και ένα πήλινο κέρατο που προέρχεται από ένα μεγάλο ρυτό (τελετουργικό αγγείο) σε μορφή ταύρου δημιουργούν μια νέα εικόνα για το μέγαρο της Ζωμίνθου. Σε αυτά να προστεθεί και μία ακόμη έκπληξη: ένα χρυσό έλασμα της Παλαιοανακτορικής εποχής (1700 π.Χ.) τυλιγμένο σε ρολό, από αυτά που ανέθεταν οι προϊστορικοί άνθρωποι στα ιερά ως ευχή ή κατάρα. Μόνο που όταν το ξετύλιξαν οι αρχαιολόγοι φάνηκε να είναι χαραγμένο επάνω του ένα μινωικό πλοίο!

«Οι Μινωίτες που κατοικούσαν εδώ δεν ήταν βοσκοί ή τουλάχιστον δεν ήταν μόνον αυτό, διότι τα πολυτελή αντικείμενα δείχνουν πλούτο και υψηλό επίπεδο ζωήςπαρά το μεγάλο υψόμετρο» λέει η κυρία Σαπουνά-Σακελλαράκη. «Η Ζώμινθος είχε μια δραστηριότητα πολλαπλής μορφής, οικονομικής και λατρευτικής, πιθανώς και με κοινωνική διαστρωμάτωση λόγω της ύπαρξης των εργαστηρίων. Δεν ήταν απλώς ένας σταθμός προς το Ιδαίο Αντρο, δεν ήταν μόνο το κέντρο προμήθειας της Κνωσού σε μαλλί και άλλα ζωικά προϊόντα. Η θέση του κτιρίου, το μέγεθός του, καθώς και η προσεκτική κατασκευή τουπροϋποθέτουν την ύπαρξη μιας κεντρικής Αρχής που είχε στον έλεγχό της τους πόρους της περιοχής» προσθέτει.

Αυτό το ιδιότυπο μινωικό κέντρο, που όμοιό του δεν έχει ανασκαφεί ως τώρα στην Κρήτη, ανοίγει νέους δρόμους στην έρευνα. Οπως λέει η αρχαιολόγος, «οφείλουμε να εξετάσουμε από την αρχή και σε νέα βάση,απαλλαγμένη από τα ως τώρα στερεότυπα, το θέμα των ανακτόρων της μινωικής Κρήτης,γιατί αυτό το σημαντικό κέντρο στα βουνά προσθέτει νέα στοιχεία στη μελέτη της διάρθρωσης του μινωικού κόσμου».


Οι θυσίες των ταύρων

Σεισμός και φωτιά είχαν καταστρέψει περί το 1700 π.Χ.το πρώτο μέγαρο της Ζωμίνθου της Παλαιοανακτορικής εποχής.Σε αυτό έφθασε η αρχαιολόγος Εφη Σαπουνά-Σακελλαράκη αποκαλύπτοντας σημαντικά στοιχεία της δομής του.Στην «αυλή» με το καλοφτιαγμένο δάπεδο ήρθε στο φως πρόπυλο με δύο κίονες.Σε μικρή απόσταση μια πέτρινη ορθογώνια κατασκευή (διαστάσεων 50Χ40Χ60 εκ.) θα μπορούσε να είναι βωμός αφού γύρω της βρέθηκαν υπολείμματα από οστά ταύρων,προφανώς από θυσίες.Εκεί εντοπίστηκε άλλωστε και το μεγάλο πήλινο κέρατο από κεφαλή ταύρου.Στη συνέχεια της αυλής με τους κίονες,ένα κατώφλι με πεσσούς οδηγεί σε μια άλλη σπουδαία αίθουσα,όπου δίπλα σε έναν κίονα αποκαλύφθηκε τεράστια κυκλική εστία με καμένο χώμα στο εσωτερικό της και πήλινο περιχείλωμα,που διατρέχεται από εγχάρακτη σπείρα.Δίπλα της εντοπίστηκε το χρυσό έλασμα,κτήμα κάποιου Μινωίτη που δεν πρόφθασε να το αναθέσει στον θεό.

26 Ιουν 2011

Ενοποίηση αρχαιολογικών χώρων στη Χάλκη

Τα μνημεία της Χάλκης, του μικρού νησιού των Δωδεκανήσων που κατοικείται από τα προϊστορικά χρόνια, συζητήθηκαν στη συνεδρίαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ).
Συγκεκριμένα, τα μέλη του συμβουλίου ενέκριναν ομόφωνα την εκ νέου οριοθέτηση και την ενοποίηση του αρχαιολογικού χώρου Χωριού, χερσονήσου Τραχείας και Ποντάμου, ώστε να ελέγχονται οι οικοδομικές δραστηριότητες και να προστατευτούν καλύτερα οι αρχαιότητες, αλλά και ολόκληρος ο οικισμός του Χωριού, ο οποίος έχει κηρυχτεί διατηρητέο μνημείο.
Ο καθηγητής Νικόλαος Σταμπολίδης, διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης κι ένα από τα μέλη του συμβουλίου, τόνισε τη σημασία των αρχαιοτήτων του νησιού: «Πρόκειται για ένα μοναδικό χώρο, με πληθώρα μνημείων, που καλύπτουν μια διαχρονική ενότητα, γι' αυτό και πρέπει να αναοριοθετηθεί και να προστατευτεί ενιαία». Δύο χιλιόμετρα δυτικά από το λιμάνι, το Νημποριό, βρίσκεται το Χωριό, ο μεσαιωνικός οικισμός-φάντασμα, στον οποίο έμεναν οι κάτοικοι μέχρι το 19ο αιώνα για να προφυλάσσονται από τους πειρατές.
Σήμερα είναι εγκαταλειμμένος και ερειπωμένος, εκτός από λίγες επισκευασμένες οικίες και εκκλησίες. Στην κορυφή του Χωριού βρίσκονται τα ερείπια της Αρχαίας Ακρόπολης, όπου το 14ο αιώνα οι Ιππότες της Ρόδου έχτισαν κάστρο. Στον αρχαιολογικό χώρο εντάσσονται επίσης η αρχαία νεκρόπολη στους πρόποδες του λόφου, το πολυγωνικό ελληνιστικό τείχος «κυκλώπειας κατασκευής» στη θέση Πίθωμα, οι αρχαίοι τάφοι στη θέση Χαλασιά και οι αρχαίες οχυρώσεις στην Τραχειά, που έχουν σχέση με τη λειτουργία των λιμένων Λιμνών και Φλιάς.
Στην παραλία του Ποντάμου έχουν ανασκαφεί 19 θαλαμωτοί λαξευτοί τάφοι του 4ου αιώνα π. Χ., οι οποίοι έκρυβαν στο εσωτερικό τους σημαντικά κτερίσματα, κυρίως ερυθρόμορφα αττικά αγγεία, που σήμερα βρίσκονται στο αρχαιολογικό μουσείο της Ρόδου. Σε διάφορες τοποθεσίες του νησιού υπάρχουν επίσης διάσπαρτα πολλά μικρά βυζαντινά εκκλησάκια. Το νησί έχει ενταχθεί στο κοινοτικό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000 ως ζώνη ειδικής προστασίας.

http://www.agelioforos.gr/

10 Ιουν 2011

Ο Πειραιάς ήταν νησί!- Υπέστη ριζική αλλαγή στα τέλη της Νεολιθικής εποχής

Στα τέλη της Νεολιθικής εποχής ο Πειραιάς από λόφος μετετράπη σε νησί λόγω της αύξησης της στάθμης της Μεσογείου μετά την τελευταία παγετώδη περίοδο

Μπόλντερ, Κολοράντο

Τον πρώτο αιώνα προ Χριστού, ο Στράβων διατύπωσε την υποψία ότι ο Πειραιάς ήταν κάποτε νησί, πριν συνδεθεί τελικά με την υπόλοιπη Αττική. Φαίνεται ότι ο αρχαίος ιστορικός και γεωγράφος είχε δίκιο, όπως επιβεβαιώνουν τώρα έλληνες και γάλλοι γεωλόγοι και αρχαιολόγοι.

Η ερευνητική ομάδα συνέλεξε πυρήνες από ερευνητικές γεωτρήσεις κοντά στον Πειραιά και τον Κηφισό και χρησιμοποίησε ραδιοχρονολόγηση άνθρακα για να δημιουργήσει το γεωλογικό χρονικό της περιοχής.

«Τα αποτελέσματα αυτής της διατομεακής έρευνας γεωαρχαιολογίας καταδεικνύει την αξιοπιστία των κειμένων του Στράβωνα αποκαλύπτοντας ότι ο Πειραιάς ήταν όντως νησί» γράφουν οι ερευνητές στην έγκριτη επιθεώρηση Geology.


Από λόφος ... νήσος

Πριν από 8.000 χρόνια, στην αρχή της Ολόκαινου εποχής, ο Πειραιάς ήταν λόφος συνδεδεμένος με την ηπειρωτική Αττική μέσω μιας γέφυρας ξηράς -μια γεωγραφική διάταξη παρόμοια με τη σημερινή.

Οι αναλύσεις στα δείγματα υπεδάφους δείχνουν ότι η άλλαξε ριζικά στα τέλη της Νεολιθικής εποχής, το διάστημα 4850-3450 π.Χ. Εκείνη την εποχή η στάθμη της Μεσογείου συνέχιζε να ανεβαίνει, μετά τη λήξη της τελευταίας παγετώδους περιόδου.


Ο Πειραιάς έγινε έτσι νησί που διαχωριζόταν από την Αθήνα από έναν ρηχό κόλπο.

Τη γεωλογία της περιοχής άλλαξαν ξανά τα ποτάμια του Κηφισού και του Κορυδαλλού, των οποίων οι αποθέσεις σχημάτισαν μια λιμνοθάλασσα ανάμεσα στον Πειραιά και την Αθήνα πριν από περίπου 4.000 χρόνια.

Τα ιζήματα των ποταμών συνέχισαν να γεμίζουν τη λιμνοθάλασσα μέχρι τον πέμπτο αιώνα π.Χ, όταν «ο Θεμιστοκλής, ο Κίμων και αργότερα ο Περικλής συνέδεσαν την Αθήνα με τον Πειραιά κατασκευάζοντας δύο "μακρά τείχη", χτισμένα εν μέρει πάνω σε έναν παράκτιο τέλμα που ονομαζόταν Αλίπεδο» αναφέρουν οι ερευνητές.

Τα ευρήματα υποδεικνύουν πάντως ότι το μεγάλο κατασκευαστικό έργο δεν ευθύνεται για την ακόλουθη εξαφάνιση του βάλτου.


Στράβων ο αυτοδίδακτος γεωλόγος

Πώς όμως μπόρεσε ο Στράβωνας να μαντέψει το γεωλογικό παρελθόν της παράκτιας πόλης; Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο αρχαίος Πόντιος ιστορικός είτε ήταν πολύ καλός αυτοδίδακτος γεωλόγος, είτε βασίστηκε στην αθηναϊκή προφορική παράδοση, η οποία είχε διατηρήσει με ακρίβεια το γεωλογικό χρονικό της περιοχής.

Η άποψη ότι ο Πειραιάς ήταν κάποτε νησί εμφανίζεται εξάλλου και στο λεξικό του Σουίδα (ή Σούδα) που χρονολογείται στον 10ο αιώνα.

Τη μελέτη στο Geology υπογράφει ο Κοσμάς Παυλόπουλος του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου, η Μαρία Τριανταφύλλου της Σχολής Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και οι συνεργάτες τους από το γαλλικό Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας (CNRS) και το Πανεπιστήμιο Παρισιού 1.

http://www.tovima.gr/science/

Τα φάρμακα των αρχαίων Ελλήνων

Τα φάρμακα των αρχαίων Ελλήνων αποκάλυψαν Αμερικανοί αρχαιολόγοι. Αναλύοντας αρχαία παρασκευάσματα, ερευνητική ομάδα στην Ουάσιγκτον εντόπισε ίχνη από καρότο, ραπανάκι, σέλινο, άγριο κρεμμύδι, βελανίδια, λάχανο, ήμερο τριφύλλι, αχίλλεια και ιβίσκο. Θεωρούν ότι πρόκειται για υπολείμματα θεραπευτικών ουσιών, καθώς οι αρχαίοι χρησιμοποιούσαν φυτά για να αντιμετωπίσουν παθήσεις και τραύματα.

Τα παραπάνω ανακοίνωσε χθες ο πρόεδρος του Διεθνούς Ιπποκράτειου Ιδρύματος, καθηγητής κ. Στέφανος Γερουλάνος, με αφορμή την 3η Αμφικτιονία Εταιρειών και Συλλόγων Ιστορίας Ιατρικής και Ηθικής - Δεοντολογίας, η οποία πραγματοποιείται στην Κω.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, οι σύγχρονες μελέτες επικεντρώνονται στο κατά πόσο τα φυτικά εκχυλίσματα που βρέθηκαν στα αρχαία παρασκευάσματα μπορούν να θεραπεύσουν ασθένειες. Οι επιστήμονες αναζητούν, επίσης, τις ακριβείς μετρήσεις που έκαναν οι αρχαίοι Ελληνες ιατροί για να καθορίσουν τη δοσολογία.

Σε πολλά αρχαία κείμενα αναφέρεται η θεραπευτική δράση των βοτάνων. Η αχίλλεια σταματούσε την αιμορραγία κάποιου τραύματος, ενώ ο Πεδάνιος Διοσκουρίδης -που θεωρείται ο πρόδρομος των φαρμακοποιών- περιγράφει το καρότο ως πανάκεια. Θεωρούσε, για παράδειγμα, ότι -εάν κάποιος καταναλώσει καρότο προληπτικά- δεν θα κινδυνεύει από τα ερπετά.

Οι Ελληνες πρώτοι απ' όλους τους λαούς κατέταξαν τα φάρμακα σε κατηγορίες ανάλογα με τη χρήση τους και έβγαλαν ή προσπάθησαν να βγάλουν το παγανιστικό - θεοκρατικό στοιχείο από τις συνταγές που χορηγούσαν. Σε αυτό πρωτοστάτησε ο Ιπποκράτης, που μετέτρεψε τις θεοκρατικές απόψεις σε φιλοσοφικές.

Η παρασκευή των φαρμάκων της αρχαιότητας δεν ήταν απλή υπόθεση. Πεπειραμένοι ριζοτόμοι, δηλαδή οι συλλέκτες βοτάνων και ορυκτών, μάζευαν τα βότανα. Τα επεξεργάζονταν, ξεραίνοντας και σταθεροποιώντας τα, και στη συνέχεια τα παρέδιδαν στους γιατρούς.

Ο κ. Γερουλάνος διευκρινίζει ότι την εποχή εκείνη στα φάρμακα υπολογίζονταν και τα δηλητήρια και δεν είναι τυχαίο ότι το κώνειο που δόθηκε στον Σωκράτη αναφέρεται ως φάρμακο. Η διαφορά μεταξύ δηλητηρίου και φαρμάκου -εξηγεί- είναι μικρή και αφορά κυρίως τη δοσολογία.

Η θεραπευτική προσέγγιση των αρχαίων Ελλήνων ήταν τόσο εξειδικευμένη και αποτελεσματική, που τα φάρμακα της εποχής κυριαρχούσαν μέχρι και τον 19ο αιώνα! Ακόμη και σήμερα, σημαντικοί επιστήμονες ερευνούν σχολιαστικά τα ιπποκρατικά φάρμακα και ανακαλύπτουν συνεχώς νέες θεραπευτικές ιδιότητες.

Δημήτρης Καραγιώργος
http://www.ethnos.gr/

Περισσότερες πληροφορίες για τα φάρμακα των αρχαίων ΕΔΩ

4 Ιουν 2011

Αποκαλύπτεται η «άγνωστη» Αντίπαρος

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΜΑΙΡΗ ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΥ
www.tanea.gr

Πολύτιμα δεδομένα που «μιλούν» τόσο για την ιστορία όσο και για την τοπογραφία ενός γνωστού -αγνώστου νησιού των Κυκλάδων, της Αντίπαρου, έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη των υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού και συγκεκριμένα η ΚΑ ΄Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και η αρχαιολόγος δρ. Ζ. Παπαδοπούλου.

Κεραμικό εργαστήριο που παρήγε τρεις τουλάχιστον διαφορετικούς τύπους αμφορέων για κρασί και προμήθευε τις οινοπαραγωγικές μονάδες της περιοχής κατά τους ελληνιστικούς χρόνους ανακαλύφθηκε στην περιοχή της Αγίας Κυριακής στην ανατολική πλευρά του νησιού.

Ορισμένες λαβές αγγείων μάλιστα φέρουν σφραγίδες με διακριτικά όπως ΠΑΡΙΩΝ -αποδεικνύει την οικονομική, πιθανότατα και πολιτική, εξάρτηση της Αντιπάρου από την γειτονική Πάρο - ΓΟΡΓΟΥ και ΚΛΕΩΝΟ<Σ> - ονόματα που ενδέχεται να συνδέονται είτε με τον ιδιοκτήτη του κεραμικού εργαστηρίου είτε με τον οινοπαραγωγό.

Στην άλλη άκρη του νησιού στο Αγριόκαστρο - στο βόρειοδυτικό άκρο - η σκαπάνη αποκάλυψε μια σημαντική προϊστορική πόλη των Κυκλάδων, αντίστοιχη με το Ακρωτήρι της Θήρας, τη Φυλακωπή της Μήλου και την Αγία Ειρήνη της Κέας, που ήκμασε στο πρώτο μισό της δεύτερης χιλιετίας. Λίγο νοτιοδυτικότερα εντοπίστηκε το νεκροταφείο της πόλης - από τα ελάχιστα αυτής της περιόδου που έχουν ανασκαφεί στον αιγιακό χώρο.

Σημαντικά θεωρούνται ένα χάλκινο εγχειρίδιο και το μαρμάρινο τμήμα ξίφους που βρέθηκαν όπως και αγγεία κυκλαδικής παράδοσης (ανάμεσα στα οποία και δίχρωμες μαστοπρόχοι, ορισμένες εκ των οποίων διακοσμούνται με τα χαρακτηριστικά πτηνά με το ερυθρό κυκλικό σώμα που είναι γνωστά από τη θηραϊκή και μηλιακή κεραμική) καθώς και εγχώρια αγγεία που μιμούνται μινωϊκούς τύπους (όπως καρποδόχες μικρού μεγέθους, ρυτό σε σχήμα καρποδόχης και γεφυρόστομοι σκύφοι).

Να σημειώσουμε πως η Αντίπαρος αποτελεί ένα από τα λιγότερο ερευνημένα αρχαιολογικά νησιά των Κυκλάδων. Όλες οι πληροφορίες, εκτός από τις έρευνες στο περίφημο σπήλαιο, προέρχονται από τις λαθρανασκαφές κατά 19ο αι.και από περιορισμένες επιφανειακές έρευνες, ενω ως μοναδική αρχαιολογική ανασκαφή αναφέρεται εκείνη του Χρήστου Τσούντα στα τέλη του 19ου αι. που αποκάλυψε πρωτοκυκλαδικό νεκροταφείο στη θέση Κρασάδες, στην περιοχή του Αγ. Γεωργίου, ενώ στη θέση Μάντρα Δεσποτικού έχει ανασκαφεί Ιερό του Απόλλωνα.

24 Μαΐ 2011

Οταν τα νησιά ήταν νύμφες και ο Βόσπορος κοιλάδα

Οι μύθοι γεννιόντουσαν ως «εξηγήσεις» γεωλογικών φαινομένων υποστηρίζει ο καθηγητής κ. Η. Μαριολάκος


Η εποχή που, όταν οι θεοί «θύμωναν», γίνονταν σεισμοί και κατακλυσμοί, δημιουργούνταν νέες στεριές, νησιά αναδύονταν από τη θάλασσα και άλλα καταποντίζονταν χαρακτηρίζεται σήμερα απλώς μυθική, άρα στη σφαίρα της φαντασίας. Στην πραγματικότητα όμως αυτοί οι μύθοι αντανακλούσαν μεγάλα φυσικογεωλογικά γεγονότα, που διασώθηκαν έτσι στο πέρασμα χιλιετιών. Αυτός είναι και ο λόγος που ο καθηγητής Γεωλογίας κ. Ηλίας Μαριολάκος θέτει το ζήτημα της επανεξέτασης της Προϊστορικής εποχής κάτω από τα νέα δεδομένα της γεωλογικής έρευνας.

«Θεοί, θεότητες, ήρωες, τέχνες και τεχνολογία, οικονομική δραστηριότητα, ακόμα και το πολίτευμα συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με το φυσικογεωλογικό περιβάλλον και τις μεταβολές του. Γι΄ αυτό πιστεύω ότι θα μπορούσε να αναπτυχθεί η γεωμυθολογική ανάλυση διαφόρων συμβάντων στη Γη και ιδιαίτερα στον δικό μας χώρο», λέει ο κ. Μαριολάκος. Αλλωστε θεωρεί ότι η βάση της ελληνικής μυθολογίας χρονολογικά πρέπει να φτάνει ως το 16.000 πριν από σήμερα!

Για το θεό Αχελώο δεν ήταν τίποτε να ξαποστείλει τις νύμφες που ζούσαν γύρω από τις εκβολές του, στη... θάλασσα _ «σε έναν άλλο τόπο» όπως λέει χαρακτηριστικά ο μύθος_ για να τις τιμωρήσει που δεν τον τιμούσαν όπως έπρεπε ενώ αντίθετα τιμούσαν άλλους θεούς. Και όντως έτσι έγινε, με αποτέλεσμα οι Εχινάδες νύμφες να γίνουν τα μικρά νησάκια, που βρίσκονται... έκτοτε στο Ιόνιο, κατά μήκος των ακτών της Αιτωλοακαρνανίας.

Ο περιγραφόμενος από τον Διόδωρο τον Σικελιώτη κατακλυσμός της Σαμοθράκης που, όπως λέει, ήταν ο αρχαιότερος από όλους και στον οποίο εμπλέκεται και ο Δάρδανος, που σύμφωνα με διάφορες εκδοχές θεωρείται ο θεμελιωτής της Τροίας ήταν πραγματικό γεγονός. Άλλωστε, η ονομασία Δαρδανέλια αλλά και η προϊστορική χώρα Δαρδανία φέρουν το όνομά του. Ο κατακλυσμός αυτός, πριν από 14.000 _ 12.500 χρόνια προέκυψε από την είσοδο της Μαύρης θάλασσας στο Αιγαίο έτσι, που η περιοχή του Βοσπόρου (πόρος βοός) από κοιλάδα που ήταν, να αποκτήσει ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα. Αλλά και τα πολλά επίθετα του Ποσειδώνα «Ισθμιος», «Γεωσείστης», «Σεισίχθων» κ. ά. φανερώνουν μεγάλες γεωλογικές μεταβολές, όπως και οι μύθοι που σχετίζονται με τους Τιτάνες.

«Σε όλα αυτά υπάρχει ταύτιση του μύθου με γεωφυσικά γεγονότα, κι επειδή, όσο πάμε σε παλαιότερες εποχές, τόσο περισσότερο ο άνθρωπος – στην προκειμένη περίπτωση ο Homo sapiens – εξαρτάται από το περιβάλλον, τόσο η ελληνική μυθολογία είναι γεμάτη από περιγραφές τέτοιων φαινομένων, που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στο πολιτισμικό γίγνεσθαι των προϊστορικών ανθρώπων», λέει ο Μαριολάκος, που ανέπτυξε το βράδυ της Δευτέρας το θέμα «Η παλαιότητα της Ελληνικής Μυθολογίας _ Μία Φυσικογεωλογική – Γεωμυθολογική Προσέγγιση» σε ομιλία στο Αμφιθέατρο Δρακόπουλου του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός συνδέεται άμεσα με το γεωπεριβάλλον και τις μεταβολές του, κατά τα τελευταία 18.000 χρόνια κυρίως, πιστεύει ο κ. Μαριολάκος. «Στον Αιγαιακό και Περι - Αιγαιακό χώρο οι ρίζες του πολιτισμού συνδέονται όχι μόνον με τις ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες της περιοχής αλλά και με το γεωτεκτονικό δυναμικό.

Μέσα σε 12.000 χρόνια είχε αλλάξει εντελώς ολόκληρο το παράκτιο τοπίο. Οι ρίζες λοιπόν του αρχαιοελληνικού πολιτισμού συνδέονται με αυτές τις φυσικογεωλογικές μεταβολές και με το γεωδυναμικό καθεστώς που επικρατούσε στην περιοχή», λέει.

Κι επειδή, όσο η μελέτη πηγαίνει βαθύτερα στο παρελθόν, τόσο περισσότερο ο άνθρωπος – στην προκειμένη περίπτωση ο Homo sapiens – εξαρτάται από το περιβάλλον, τόσο η μυθολογία είναι γεμάτη από περιγραφές τέτοιων φαινομένων. Επομένως, όπως λέει ο κ. Μαριολάκος «Η ελληνική μυθολογία δεν είναι μόνον αποκύημα της φαντασίας των ευφάνταστων Ελλήνων αλλά υπάρχει άμεση σχέση ανάμεσα σε πολλούς μύθους και σε φυσικογεωλογικές διεργασίες που εξελίχθηκαν στον Περι - Αιγαιακό και Παρα - Ευξείνιο χώρο ενώ υπάρχουν αναφορές που συνδέονται με πάρα πολύ παλαιά φυσικογεωλογικά φαινόμενα και διεργασίες, δηλαδή κατά την Άνω Παλαιολιθική Εποχή».

Αναπόφευκτα όμως δημιουργούνται έτσι και πολλά εύλογα ερωτήματα, που ζητούν απάντηση: Πως είναι δυνατόν δηλαδή να διατηρήθηκαν όλοι αυτοί οι μύθοι, δηλ. η προφορική παράδοση ως την ιστορική εποχή. Σε ποια γλώσσα έγινε η προφορική μετάδοση από γενιά σε γενιά. Δηλαδή σε ποια γλώσσα μεταβιβάστηκε η φυσικογεωλογική αυτή εξέλιξη από τις γενιές της Άνω Παλαιολιθικής εποχής, της Μεσολιθικής και της Νεολιθικής εποχής, ως την εποχή του Ησιόδου και των άλλων που τα κατέγραψαν. Επιπλέον, αν οι Έλληνες έφτασαν στον ευρύτερο Αιγαιακό χώρο γύρω στο 2000 π. Χ. (ή κατ’ άλλους γύρω στο 3000 π. Χ)., σε ποια γλώσσα συνεννοηθήκαν με τους «Προέλληνες» ντόπιους. Και εν τέλει αν ήλθαν από το Βορρά (ινδογερμανική εκδοχή), γιατί δεν έφεραν μαζί τους κάποιον μύθο, που να συνδέεται με τους παγετώνες, και γενικότερα τα φαινόμενα που συνδέονται με το ψύχος.

Πηγή: http://www.tovima.gr/culture/

17 Μαΐ 2011

Την αναστήλωση των μνημείων της Δήλου αποφάσισε το ΚΑΣ

Μετά από μελέτη και πρόταση της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής για τη συντήρηση και αποκατάσταση του θεάτρου, της πλατείας και της δεξαμενής του ιερού νησιού της Δήλου (θρησκευτικό και εμπορικό κέντρο της αρχαιότητας) το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) συνεδρίασε την Τρίτη 10 Μαΐου 2011 και συμφώνησε για την αναστήλωση των αρχαιολογικών μνημείων.

Μεγάλο μέρος των μνημείων αυτών επιθυμεί να αποκαταστήσει η Γαλλική Σχολή, η οποία σε συνεργασία με την Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία έχει ξεκινήσει τις ανασκαφές στο νησί από το 1873.

Συγκεκριμένα, τα μέλη του Συμβουλίου συμφώνησαν να προχωρήσουν οι εργασίες που αφορούν στην αποκατάσταση πεσών, ημικιόνων και τμήματος επιστηλίου με την επιγραφή «κατασκεύασε», καθώς και στην αποκατάσταση της βάσης του αγάλματος του Φιλεταίρου, που υπήρξε ηγεμόνας της Περγάμου κατά τον 3ο αι. π.Χ. Ενέκριναν, επίσης, τη συμπλήρωση με αρχαίους και νέους λίθους δύο αναλημμάτων των παρόδων του θεάτρου και την κατασκευή των βάσεων πάνω στις οποίες θα παρουσιάζονται αρχιτεκτονικά μέλη και δύο πεσσοί.

Υπήρξαν ωστόσο και προτάσεις που δεν «πέρασαν» επειδή κρίθηκαν ως πρώιμες, καθώς θα πρέπει να προηγηθούν μελέτες και ταύτιση του διάσπαρτου δομικού υλικού.

Η οικοδόμηση του θεάτρου της Δήλου άρχισε το 314 π. Χ. και ολοκληρώθηκε μετά από 70 χρόνια. Χωρούσε περίπου 6.500 θεατές, οι οποίοι περνούσαν στο κοίλο μέσα από τις παρόδους, δύο μεγάλες πύλες που βρίσκονταν δεξιά και αριστερά από την ορχήστρα. Μπροστά στη σκηνή ήταν το προσκήνιο, μία στοά ύψους 2,67 μ., διακοσμημένη με δωρικούς ημικίονες και πίνακες ζωγραφικής. Στην μεγάλη δεξαμενή του Θεάτρου κατέληγαν τα νερά της βροχής από το κοίλο, τα οποία περνούσαν μέσα από αγωγό που βρισκόταν στην περιφέρεια της ορχήστρας. Η οροφή της δεξαμενής, που στηριζόταν σε οκτώ τόξα από γρανίτη, διέθετε στόμια πηγαδιών από τα οποία αντλούσαν το νερό.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

5 Απρ 2011

Η Οδύσσεια της αιγαιακής τοιχογραφίας

Την εργασία τεχνιτών από το Αιγαίο στην Παλαιστίνη ήδη από τη Μέση Εποχή του Χαλκού συστήνει η μελέτη 100 τοιχογραφικών θραυσμάτων που βρέθηκαν στην αρχαία χανανιτική θέση Τελ Κάμπρι του σημερινού Ισραήλ. Πρόκειται για ευρήματα του 2008 και του 2009, τα οποία , σύμφωνα με τους ερευνητές Eric Cline, Assaf Yasur-Landau και Nurith Goshen προέρχονταν από το κονιαμένο πάτωμα και τους τοίχους ανακτορικού κτιρίου. Τα δείγματα αιγαιακής τέχνης στη θέση, όπως και στην ευρύτερη περιοχή δεν είναι σπάνια. Στο ίδιο το Τελ Κάμπρι έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα τέσσερα παραδείγματα αιγαιακών τοιχογραφιών, ένα από τα οποία - μικρογραφικό, που βρέθηκε από τους Kempinski και Νiemeier – παρουσιάζει ομοιότητες με εκείνο της Δυτικής Οικίας της Θήρας. Τα νέα ευρήματα όμως, εκτός από τη συνάφειά τους με αιγαιακά παραδείγματα, χρονολογούνται και σε μια περίοδο πρώιμη, όντας σχεδόν σύγχρονα με τα αντίστοιχα της θέσης Αλαλάκ (κοντά στα σύνορα της Τουρκίας με τη Συρία) και σαφώς παλαιότερα από εκείνα της αιγυπτιακής Τελ ελ Ντάμπα και της συριακής Κάτνα. Το γεγονός αυτό επιτρέπει στους επιστήμονες να εικάζουν ότι τα τοιχογραφήματα είναι έργο Αιγαίων ή εκπαιδευμένων στο Αιγαίο τεχνιτών που έφταναν στην Παλαιστίνη μέσω Κυπρίων μεσαζόντων.

Αναλυτική παρουσίαση των ευρημάτων πραγματοποιείται σε άρθρο του περιοδικού American Journal of Archaeology το οποίο είναι διαθέσιμο μέσω διαδικτύου.

Πηγή: www.arxaiologia.gr

29 Μαρ 2011

Το «κομπιούτερ» του... Μίνωα

Οι Μινωίτες ήταν άριστοι... αστρονόμοι και πρώτοι είχαν ανακαλύψει τον αρχαίο χειροκίνητο υπολογιστή. Μάλιστα η ανακάλυψη αυτή είχε γίνει 1.400 χρόνια πριν από την ανακάλυψη του μηχανισμού των Αντικυθήρων, όπως αποκαλύπτει στο «Εθνος» ο ερευνητής Μηνάς Τσικριτζής, ο οποίος ισχυρίζεται ότι... έθεσε πριν από λίγες ημέρες σε λειτουργία τον αρχαίο υπολογιστή.

Ο Κρητικός επιστήμονας, που φέρνει στο φως νέα δεδομένα στον χώρο της έρευνας, εντόπισε πρόσφατα όπως λέει τη «μήτρα» του αρχαίου υπολογιστή σε μινωικό εύρημα, το οποίο βρέθηκε το 1898 στο Παλαίκαστρο Σητείας και φυλάσσεται στο Μουσείο Ηρακλείου.
Πρόκειται για έναν «ακτινωτό κύκλο» που, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, φέρει τα σύμβολα της Σελήνης, του Ηλίου αλλά και παραστάσεις θεοτήτων που μέχρι σήμερα δεν είχαν αναλυθεί από άλλους ειδικούς ως προς τον τρόπο λειτουργίας. Με βάση τη μελέτη προκύπτει ότι ο «ακτινωτός κύκλος» του 15ου αιώνα π.Χ. παρείχε στους Μινωίτες προβλέψεις και καταγραφές των εκλείψεων Σελήνης ? Ηλίου. Επίσης ήταν ηλιακό ρολόι αλλά και όργανο προσδιορισμού γεωγραφικού πλάτους.


Το πρωτότυπο εύρημα είναι λίθινο, ενώ οι Μινωίτες παρήγαγαν χάλκινα ή πήλινα αντίγραφα.

Οπως εξήγησε ο κ. Τσικριτζής, εξωτερικά ο κύκλος έχει 25 τριγωνικές ακτίνες που η καθεμία ισοδυναμεί με ένα 15νθήμερο. Ο εσωτερικός κύκλος χωρίζεται οριζόντια με τη διπλή σειρά σε δύο ημικύκλια που το καθένα έχει 29 και 30 χαράξεις που αναπαριστούν δύο σεληνιακούς μήνες 29 και 30 ημερών. Το μήκος του σεληνιακού μήνα καθορίζεται με ευκολία, αφού ο αριθμός των ημερών μεταξύ της μιας πανσελήνου και της επόμενης είναι το πλήθος των 29,5 ημερών.
Αλλο χαρακτηριστικό του ευρήματος είναι ο κύκλος της περιφέρειας με τις 58 οπές (αντιπροσωπεύουν την περιστροφή δύο αόρατων σημείων στο διάστημα που είναι ο κύκλος των δεσμών) αλλά και οι 59 χαράξεις. «Τα στοιχεία δείχνουν πως οι κατασκευαστές του δίσκου πιθανότατα είχαν ανακαλύψει τον κύκλο κίνησης των δεσμών για να προβλέπουν τις εκλείψεις.
Αποδεικνύεται επίσης ότι οι Μινωίτες γνώριζαν την έννοια του ''Σάρου'', δηλαδή τη χρονική περίοδο των 18 ετών που μετά το πέρας της επαναλαμβανόταν ο ίδιος κύκλος των σεληνιακών εκλείψεων», δήλωσε στο «Εθνος» ο Μηνάς Τσικριτζής.
Παράλληλα εκτίμησε ότι από τη διάταξη του εξωτερικού και εσωτερικού του ευρήματος και του πλήθους των οπών προκύπτει μεγάλη ομοιότητα με το μεγαλιθικό Στόουνχετζ.
Πρόσφατα ο ερευνητής έθεσε τον αρχαίο υπολογιστή σε λειτουργία όπως οι πρόγονοί του Μινωίτες, τοποθετώντας βελόνες στις οπές. «Ξεκίνησα από μια πρόσφατη ολική σεληνιακή έκλειψη που έγινε στις 21 Δεκεμβρίου του 2010 και δουλεύοντας με τη ''λογική λειτουργία'' του μηχανισμού ανακάλυψα ότι μπορούν να προβλεφθούν όλες οι εκλείψεις που θα συμβούν μέχρι το 2018, όπως: 10/11/11, 20/03/15, 28/09/15, 07/08/17 και 31/1/18». Ο κ. Τσικριτζής εξηγεί ότι στις 15/06/11 η βελόνα της Σελήνης θα είναι στην ίδια θέση της πανσελήνου από την οποία ξεκίνησε στον εσωτερικό κύκλο, διαγράφοντας κάθε ημέρα μία χάραξη στα ημικύκλια των 29 και 30 ημερών.
Και ο ήλιος κάθε μήνα διαγράφει δύο ακτινωτά τρίγωνα αντίθετα από την κίνηση των δεικτών του ρολογιού και θα βρίσκεται 12 θέσεις στα ακτινωτά τρίγωνα, οπότε θα υπάρξει έκλειψη σελήνης.
«Η λογική που εφάρμοσα αποδίδει τη σωστή πρόβλεψη για πέντε σεληνιακές και μία ηλιακή έκλειψη. Θεωρώ ότι έχουμε φτάσει σε μια ερμηνεία και κατανόηση της χρήσης του δίσκου. Το θέμα πάντως είναι ανοιχτό, διότι μπορεί και κάποιος άλλος να προτείνει μια άλλη χρήση. Το σημαινόμενο είναι ότι βρισκόμαστε μπροστά στον πρώτο αναλογικό υπολογιστή της ανθρωπότητας που έχει μινωική προέλευση» τόνισε με έμφαση ο Κρητικός ερευνητής.

Μ. Τσικριτζής
Ερευνά εδώ και 20 χρόνια

Τον περασμένο Δεκέμβριο, ο Μηνάς Τσικριτζής, Δρ ΑΠ, ερευνητής Αιγαιακών Γραφών, καθηγητής πληροφορικής και μαθηματικός, είχε αποκαλύψει μέσω του «Εθνους» το πρώτο μινωικό ημερολόγιο, το οποίο προηγήθηκε των Βαβυλωνίων κατά 19 αιώνες. Τα τελευταία 20 χρόνια ερευνά συστηματικά τον μινωικό πολιτισμό και έχει εκδώσει το βιβλίο «Ο Δίσκος της Φαιστού: οδηγός στην αποκρυπτογράφησή του». Πριν από δύο χρόνια αποκάλυψε μια άγνωστη επιγραφή η οποία, όπως είπε, φέρει κλασματικά σύμβολα της Γραμμικής Α' και θα αποτελέσει πιθανότατα τον «μπούσουλα» για τη λύση του μυστικού του Δίσκου της Φαιστού.

ΜΑΝΩΛΗΣ ΚΟΚΟΛΑΚΗΣ
www.ethnos.gr

24 Φεβ 2011

Σωτηρία για τους πολεμιστές της Πάρου

Μοναδικού ενδιαφέροντος αρχαίο νεκροταφείο στην Παροικιά της Πάρου, όπου έχουν αποκαλυφθεί δύο πολυανδρία (ομαδικές ταφές) του 8ου π.Χ. αιώνα αλλά ως τώρα δεν ήταν επισκέψιμο για το κοινό πρόκειται να συντηρηθεί και να αναδειχθεί έπειτα από απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού.

Στη θέση Βίτζι και επί του παραλιακού δρόμου βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος, τα ταφικά μνημεία του οποίου έχουν υποστεί μεγάλες φθορές εξαιτίας της έκθεσής τους στις καιρικές συνθήκες. Με το δεδομένο μάλιστα ότι βρίσκεται δυο-τρία μέτρα κάτω από το επίπεδο της θάλασσας το αρχαίο νεκροταφείο πλημμυρίζει συχνά και μετατρέπεται σε βάλτο, παρά τις αντλίες που λειτουργούν διαρκώς.

Μια πολεμική συμπλοκή στην οποία υπήρξαν 140 περίπου νεκροί σήμανε την έναρξη της χρήσης του χώρου. Σύμφωνα με τις τελετουργίες της εποχής τα οστά τους κάηκαν και στη συνέχεια φυλάχθηκαν σε αμφορείς, που τοποθετήθηκαν όλοι μαζί σε δύο πολυανδρία.

«Η μοναδικότητά τους έγκειται στο γεγονός ότι είναι τα παλαιότερα που έχουν εντοπισθεί στον ελληνικό χώρο, αποτυπώνοντας ακριβώς τα ταφικά έθιμα που αναφέρονται στα ομηρικά έπη» λέει η κύρια ανασκαφέας του χώρου κυρία Φωτεινή Ζαφειροπούλου, επίτιμη έφορος Αρχαιοτήτων σήμερα, μιλώντας στο «Βήμα online».

Προσθέτει μάλιστα ότι «πρόκειται για ένα δραματικό εύρημα, διότι οι άντρες αυτοί ήταν στην ακμή τους, από 16 ως 31 ετών και διότι η ομαδική ταφή τους έγινε χωρίς να υπάρχουν πολλά κτερίσματα, πράγμα εντελώς ασυνήθιστο για την αρχαιότητα».

Εξαιρετικό εύρημα αποτελούν εξάλλου δύο από τα τεφροδόχα αγγεία των νεκρών καθώς περιλαμβάνουν καταπληκτικές παραστάσεις αποδεικνύοντας την ύπαρξη υψηλής ποιότητας καλλιτεχνικών εργαστηρίων στην Πάρο εκείνης της εποχής.

Στο ένα απεικονίζονται σκηνές από τα ομηρικά έπη και στο δεύτερο, που θεωρείται και σημαντικότερο, σκηνές συντεταγμένης μάχης _ όπου εμφανίζονται για πρώτη φορά και σφενδονιστές _. κάτι που. όπως λέει η κυρία Ζαφειροπούλου. σημαίνει και την ύπαρξη οργανωμένης πόλης.

Οπως αποδείχθηκε μάλιστα από τις ανασκαφές, ο χώρος με τα πολυανδρία είχε ιερό χαρακτήρα για τους ανθρώπους της εποχής καθώς έγινε τόπος απόδοσης τιμών στους νεκρούς προγόνους. Στη συνέχεια όμως το νεκροταφείο επεκτάθηκε ενώ παρέμεινε σε λειτουργία ως τους Ρωμαϊκούς χρόνους.

Μαρμάρινες οστεοδόχοι με το όνομα του νεκρού από την Κλασική εποχή και μαρμάρινες σαρκοφάγοι με επιγραφές και ανάγλυφο διάκοσμο από τη Ρωμαϊκή έχουν έρθει επίσης στο φως.

Το νεκροταφείο εντοπίσθηκε το 1982 όταν ο Δήμος Πάρου θέλησε να κατασκευάσει πολιτιστικό κέντρο σε εκείνη την περιοχή και έκτοτε συνέχισε να ανασκάπτεται ως το 2003.

Σήμερα είναι κηρυγμένος αρχαιολογικός χώρος και οι εργασίες που θα γίνουν σε αυτόν περιλαμβάνουν τη συντήρηση όλων των μαρμάρινων ευρημάτων που βρίσκονται επί τόπου (σαρκοφάγοι, επιτύμβιες στήλες κλπ.) αλλά και των σκελετικών καταλοίπων.

Επίσης θα αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά το πρόβλημα των υδάτων που αναβλύζουν, θα γίνει νέος ηλεκροφωτισμός, αποκατάσταση της περίφραξης, διαμόρφωση πρόσβασης στον χώρο, δημιουργία περιπάτου για τους επισκέπτες, ενώ θα τοποθετηθούν νέες μεγάλες ενημερωτικές πινακίδες.



Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artId=385954&dt=21/02/2011#ixzz1Erac1ocq

5 Φεβ 2011

Σπεσιαλιτέ 4.000 ετών- Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΝΤΟΥΜΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΘΗΡΑ

Το πρώτο πιάτο περιλαµβάνει πίτα και µια εξέχουσα λιχουδιά, χοχλιούς. Για δεύτερο σερβίρεται σουβλάκι κατσικίσιο ή γίδα βραστή, ενώ για απεριτίφ προτείνεται χυµός από εξωτικό ρόδι ή σταφύλι.

Το µενού δεν είναι έµπνευση ενός ακόµη master chef από εκείνους που έχουν κατακλύσει την τηλεοπτική οθόνη, αλλά οι αγαπηµένες γεύσεις των κατοίκων που έζησαν τη 2η χιλιετία π.Χ. στην προϊστορική Θήρα. Φαγητά, υλικά και σκεύη (από σουβλάκια έως χύτρες) που «πάγωσαν» κάτω από την ηφαιστειακή λάβα καικατάφεραν να αντέξουν ώς τιςµέρες µας γιανα αποκαλυφθούν από τη σκαπάνη του Χρίστου Ντούµα σ’ έναν από τους σηµαντικότερους οικισµούς τού προϊστορικού Αιγαίου, του Ακρωτηρίου. Και τα οποία παρουσίασε σε διάλεξη που έδωσε χθες στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στο πλαίσιο του συνεδρίου του IMIC, µε θέµα «Από την ανάγκη στην απόλαυση. Οι διατροφικές συνήθειες στο Ακρωτήρι της Εποχής του Χαλκού».

«Η πόλη του Ακρωτηρίου ήταν δηµιούργηµα µιας κοινωνίας οικονοµικά εύρωστης και µε επαφές πουτης προσέδιδαν χαρακτήρα κοσµοπολίτικο. Και η ποικιλία εδεσµάτων και ποτών που άµεσαή έµµεσα αποκαλύπτουµε το επιβεβαιώνει.

Σετ ψησταριάς για σουβλάκια!

Μόνο µια εύπορη κοινωνία µπορεί όχινα ανταποκριθεί αποτελεσµατικά στην κάλυψη των καθηµερινών αναγκών αλλά και να µετατρέψει την κάλυψη της βασικής ανάγκης σε απόλαυση, χωρίς να φτάσει στη χλιδή» επισήµανε ο ανασκαφέας του κλειστού από το 2005 αρχαιολογικού χώρου µετά την κατάρρευση του βιοκλιµατικού στεγάστρου,του οποίουη αποκατάσταση αναµένεται να ολοκληρωθεί στο τέλος Μαΐου. Εφευρετικοί οι κάτοικοι της προϊστορικής Θήρας, αναγκάστηκαν να µπουν στην κουζίνα µε τα λιγοστά υλικά που τους έδινε το άνυδρο νησί. Τα αιγοπρόβατα κατείχαν την πρώτη θέση σε ποσοστό 80%, τα χοιρινά ακολουθούσαν µε 19% ενώ µόλις 1% της διατροφής κάλυπταν τα ζώα από κυνήγι και τα βοοειδή που δενµπορούσαννα εκτραφούν στη φτωχή σε λιβάδια Θήρα.

Κυδώνια, χτένια, αχινοί, πεταλίδες, πορφύρα – καταναλωνόταν και ως τροφή εκτός από τηχρήση της για παραγωγήχρώµατος – και βεβαίως ψάρια φρέσκα καιπαστωµένα είχαν βασικό ρόλο στη διατροφή. Σύκα (οι σπόροι τους βρέθηκαν στα κατακάθια των υπονόµων) και αµύγδαλα ήταν επίσηςψηλά στις προτιµήσεις, ενώ δεν αποκλείεται να γνώριζαν και τοµέλι, όπως δείχνει το κερί που είχε χρησιµοποιηθεί ως µονωτικό υλικό για τη στεγανοποίηση πιθαριών.

Κι αν το κριθάρι –σπανιότερα το στάρι –, το λαθούρι, τα µπιζέλια, η φάβα και οι φακές ήταν τα κατεξοχήν σιτηρά και όσπρια που έτρωγαν οι κάτοικοι του Ακρωτηρίου, εντυπωσιακό είναι πως δεν έτρωγαν ελιές. «Η απουσία ολόκληρων ελαιοπυρήνων από τις αποθήκες του Ακρωτηρίου δείχνει ότι ο καρπόςτης ελιάς δεν φυλασσόταν ως διατροφικό είδος. Αντίθετα, η πληθώρα θρυµµατισµένων ελαιοπυρήνων µαρτυρεί σύνθλιψη και πολτοποίηση του καρπού για εξαγωγή ελαιολάδου» τόνισε ο κ. Ντούµας.

Στις εξωτικές γεύσεις δε συµπεριλαµβάνονται το ρόδι που ήρθε από την περιοχή της Κασπίας και το κρασί, το οποίοεισήχθη από τηΓεωργία στις αρχές της 2ης χιλιετίας π.Χ. Στη Θήρα η παραγωγή του είχεµια πρωτοτυπία: τοποθετούσαν ένα κοφίνι ασβέστηµέσα στον ληνό, ως ένα είδος φίλτρου καθαρισµού του µούστου.

http://www.tanea.gr/